Borstcentrum Midden West-Vlaanderen

Hormonale therapie

Soorten hormonale therapie

De aanmaak van vrouwelijk hormoon voor de menopauze gebeurt hoofdzakelijk in de eierstokken (=ovaria). Na de menopauze stopt de aanmaak van vrouwelijk hormoon in de eierstokken en wordt er nog in een veel kleinere hoeveelheid een beetje vrouwelijk hormoon aangemaakt in de bijnieren en het vetweefsel.

Het doel van de hormonale therapie is om de invloed van het vrouwelijk hormoon op de kankercellen te verhinderen door ofwel een verminderde aanmaak van hormonen te veroorzaken of door de werking van de hormonen op de aanhechtingsplaatsen of receptoren op de cellen te blokkeren.

Er bestaan drie soorten hormonale therapie

  • Hormoon receptor blokkers
  • Aromatase remmers
  • Blokkeren van de eierstokken

Hormoon receptor blokkers

Deze middelen bezetten de hormoonreceptoren op de borstkankercellen waardoor de natuurlijke lichaamseigen hormonen deze receptoren niet meer kunnen bezetten en de kankercellen zo niet meer kunnen aanzetten tot groei.

Middelen die tot deze groep behoren zijn Nolvadex (=Tamoxifen) en Faslodex (Fulvestrant). De dosis Nolvadex bedraagt 1 tablet per dag. Nolvadex kan worden voorgeschreven zowel als nabehandeling voor een vroegtijdige borstkanker als voor behandeling van uitgezaaide ziekte. Faslodex wordt enkel gebruikt bij patiënten met uitzaaiingen. Faslodex wordt toegediend onder de vorm van een maandelijkse inspuiting intramusculair (=in een spier).

Wanneer Nolvadex wordt gebruikt als aanvullende behandeling bij een vroegtijdig stadium van borstkanker, dan kan het zijn dat deze therapie na 2 tot 3 jaar wordt veranderd naar een aromatase remmer. Bij patiëntes die nog niet in de menopauze zijn zal de aanvullende behandeling enkel uit Nolvadex bestaan.

Nevenwerkingen Nolvadex

  • Menopauzeachtige symptomen
    • Opvliegers en wijzigingen in de menstruatie cycli (maandstonden kunnen onderdrukt worden). Ook al betreft het hier menopauzeachtige symptomen, de eigenlijke menopauze treedt niet in onder invloed van therapie.
  • Vaginale afscheiding
  • Maaglast en verminderde eetlust
  • Verhoogd risico op poliepen (goedaardig en kwaadaardig) van de baarmoeder
    • Zeldzame nevenwerking
    • Gynaecologische echografie bij de start en nadien jaarlijks
    • Versneld gynaecologisch nazicht bij abnormaal bloedverlies
  • Verhoogd risico op bloedklontervorming
    • Trombose van ader in benen: Pijn, zwelling van het been, zwaartgevoel in het been
    • Longembolie of bloedklonters in de longen: Plotse kortademigheid, pijn bij ademen, koorts
    • Tegenaangewezen bij voorgeschiedenis van trombose
  • Oogproblemen zoals cataract

Aromatase remmers

Produktnamen

  • Letrozole wordt verkocht onder de merknaam Femara
  • Anastrozole wordt verkocht onder de merknaam Arimidex
  • Exemestane wordt verkocht onder de merknaam Aromasin

Deze medicatie zorgen ervoor dat er na de menopauze bijna geen vrouwelijk hormoon meer wordt aangemaakt in de bijnieren en het vetweefsel door inwerking op een specifiek enzyme, aromatase genaamd, dat noodzakelijk is voor de aanmaak van vrouwelijk hormoon in deze weefsels. Op die manier wordt het gehalte van vrouwelijk hormoon sterk verminderd en kan het vrouwelijk hormoon geen groeistimulerende invloed meer uitoefenen op de kankercellen.

Deze middelen worden gebruikt zowel als aanvullende behandeling bij een vroegtijdige borstkanker als bij de behandeling van uitgezaaide ziekte.

Deze medicatie mogen als enige behandeling niet worden gebruikt bij patiënten die nog niet in de menopauze zijn. Bij deze patiënten mogen deze medicatie enkel worden gebruikt als de werking van de eierstokken onderdrukt wordt om de aanmaak van vrouwelijk hormoon aldaar te blokkeren. Dit kan ofwel door de eierstokken heelkundig weg te nemen ofwel door een maandelijkse inspuiting met Zoladex.

Mogelijke nevenwerkingen aromatase remmers

  • Gewrichtspijnen zijn wellicht de meest voorkomende bijwerking en vormen in sommige gevallen een reden om de therapie vroegtijdig te stoppen
  • Versnelde botontkalking of osteoporose
  • Verminderde eetlust en misselijkheid
  • Menopauze klachten: opvliegers, vaginale droogte, stemmingsschommelingen
  • Haarverdunning

Blokkeren van de eierstokken

Bedoeling is om de eierstokken (tijdelijk of definitief) uit te schakelen zodat er geen vrouwelijke hormonen meer worden aangemaakt die de tumorcellen kunnen stimuleren tot groei.

Blokkeren van de eierstokken kan op drie manieren

  • Medicamenteus:
    Door maandelijks toedienen van een spuit in de spier wordt de patiënte tijdelijk kunstmatig in de menopauze gebracht. Bij stoppen van de behandeling is het mogelijk dat de patiënte opnieuw premenopauzaal wordt en de maandstonden hervatten. Produktnaam Zoladex
  • Heelkundig:
    Door wegnemen van de eierstokken. Dit veroorzaakt een definitieve menopauze.
  • Bestraling:
    Bestraling van de eierstokken is een techniek die de dag van vandaag niet meer gebruikt wordt.
Borstcentrum Midden West-Vlaanderen Sint-Andries Ziekenhuis - Tielt Sint-Jozef Ziekenhuis - Izegem H.-Hartziekenhuis Roeselare-Menen vzw Stedelijk Ziekenhuis - Roeselare